Jaskra w początkowym stadium – jak wygląda diagnostyka?

Jaskra to przewlekła, postępująca choroba nerwu wzrokowego, która może prowadzić do nieodwracalnej utraty wzroku. W Polsce cierpi na nią ponad 800 tysięcy osób, z czego znaczna część nie jest tego świadoma. Choroba często rozwija się bezobjawowo, dlatego tak ważne jest jej wczesne wykrycie. Szczególnie istotna jest diagnostyka jaskry w początkowym stadium, kiedy możliwe jest skuteczne spowolnienie jej postępu. W artykule wyjaśniamy, czym jest jaskra, kto jest najbardziej narażony, jakie są jej pierwsze objawy, jak wygląda diagnostyka i na czym polega laserowe leczenie jaskry.

Czym jest jaskra?

Jaskra to grupa chorób oczu, których wspólnym mianownikiem jest uszkodzenie nerwu wzrokowego. Najczęściej wynika ono z podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego, które uszkadza włókna nerwowe w siatkówce. W wyniku tego procesu dochodzi do stopniowego zawężania pola widzenia, aż do całkowitej ślepoty, jeśli choroba nie jest leczona.

Istnieją różne typy jaskry, m.in.:

• jaskra pierwotna otwartego kąta (najczęstsza forma),
• jaskra z zamkniętym kątem przesączania,
• jaskra wtórna (np. pourazowa lub polekowa),
• jaskra wrodzona.

Niezależnie od formy, nieleczona jaskra prowadzi do nieodwracalnych uszkodzeń nerwu wzrokowego.

Kto najczęściej na nią choruje?

Ryzyko zachorowania wzrasta z wiekiem – osoby powyżej 40. roku życia powinny regularnie badać wzrok. Szczególnie narażeni są:

• osoby z dodatnim wywiadem rodzinnym (jaskra w rodzinie),
• pacjenci z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym,
• osoby z krótkowzrocznością lub długowzrocznością,
• cukrzycy i osoby z chorobami naczyniowymi,
• pacjenci stosujący długo glikokortykosteroidy.

Warto pamiętać, że jaskra może rozwijać się również u młodych dorosłych, a nawet dzieci.

Jak objawia się w początkowym stadium?

W początkowej fazie jaskra przebiega najczęściej bezobjawowo. Nie powoduje bólu, zaburzeń ostrości widzenia ani zaczerwienienia oka. Pierwsze objawy są na tyle subtelne, że pacjent nie zauważa postępującego uszkodzenia. Należą do nich:

• zawężenie pola widzenia (w szczególności bocznego),
• zwiększona wrażliwość na światło,
• trudności z widzeniem w ciemności,
• uczucie lekkiego ucisku w oku.

Dopiero w zaawansowanym stadium pojawiają się wyraźne ubytki w polu widzenia i trudności w codziennym funkcjonowaniu. W skrajnych przypadkach może dojść do całkowitej ślepoty.

Jak przebiega jej diagnostyka?

Diagnostyka jaskry opiera się na zestawie specjalistycznych badań okulistycznych, które pozwalają wykryć chorobę na wczesnym etapie:

1. Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego (tonometria) – podwyższone ciśnienie to jeden z głównych czynników ryzyka jaskry.
2. Ocenę tarczy nerwu wzrokowego (oftalmoskopia) – okulista ocenia wygląd tarczy nerwu wzrokowego, jej wielkość i stan naczyń krwionośnych.
3. Pachymetrię – pomiar grubości rogówki, który wpływa na interpretację wyników ciśnienia.
4. Gonioskopię – badanie kąta przesączania w komorze przedniej oka.
5. Badanie pola widzenia (perymetria) – wykrywa ubytki w widzeniu obwodowym.
6. OCT (optyczna koherentna tomografia) – precyzyjne obrazowanie warstw siatkówki i włókien nerwowych.

Pełne badanie jaskrowe powinno być wykonywane przynajmniej raz w roku u osób z grupy ryzyka.

Jakie są dostępne metody leczenia?

Leczenie jaskry ma na celu obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego i zahamowanie postępu choroby. Dostępne metody to:

• Leczenie farmakologiczne – stosowanie kropli do oczu, które zmniejszają produkcję cieczy wodnistej lub zwiększają jej odpływ.
• Leczenie laserowe – szczególnie skuteczne we wczesnym stadium choroby.
• Leczenie chirurgiczne – zabiegi poprawiające odpływ cieczy wodnistej przy braku skuteczności leczenia zachowawczego.

Czym się charakteryzuje laserowe leczenie jaskry?

Laserowe leczenie jaskry jest małoinwazyjnym i bezpiecznym sposobem terapii, który polega na poprawieniu odpływu cieczy wodnistej z oka. Najczęściej wykonywane zabiegi to:

• trabekuloplastyka laserowa (ALT lub SLT) – stosowana w jaskrze otwartego kąta, polega na stymulacji beleczkowania oka, co ułatwia odpływ cieczy.
• irydotomia laserowa – wykonywana w jaskrze z wąskim kątem przesączania, polega na stworzeniu niewielkiego otworu w tęczówce dla lepszego przepływu płynu.

Zabiegi te są bezpieczne, szybkie i przeprowadzane ambulatoryjnie. Często pozwalają ograniczyć lub całkowicie zrezygnować z codziennego stosowania kropli.

Dlaczego nie warto zwlekać z podjęciem leczenia jaskry?

Jaskra prowadzi do nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Zmiany raz powstałe nie mogą zostać cofnięte, dlatego kluczowe jest wykrycie choroby w momencie, gdy pole widzenia jest jeszcze nieuszkodzone. Tylko wczesna interwencja – farmakologiczna, laserowa lub chirurgiczna – może zahamować postęp choroby i uchronić pacjenta przed ślepotą.

Podsumowanie

Jaskra to poważna choroba oczu, która w początkowym stadium może nie dawać żadnych objawów. Dlatego tak ważna jest regularna diagnostyka, zwłaszcza u osób z grupy ryzyka. Dzięki nowoczesnym metodom, takim jak OCT czy perymetria, możliwe jest wykrycie choroby zanim pojawią się pierwsze objawy. Wczesne wdrożenie leczenia – zwłaszcza takich metod jak laserowe leczenie jaskry – pozwala skutecznie chronić wzrok i zachować jakość życia.